Bakliyat kuru bir üründür ve doğru koşullarda aylarca, çoğu zaman bir yıldan uzun süre kalitesini korur. Sorun çıktığında neredeyse her zaman aynı yerden başlar: nem. Nem yükselince küf, kızışma ve böcek genellikle bir arada gelir. Bakliyat deposunda yapılan işlerin çoğu bu yüzden nemi kontrol altında tutmaya yöneliktir.
Bu yazıda bir toptancının ya da gıda üreticisinin kendi deposunda uygulayabileceği temel kuralları topladık. Ürün nohut, mercimek ya da fasulye olsun, kurallar büyük ölçüde aynıdır.
Tane nemi ve ortam nemi
Depoya giren ürünün nemi, deponun koşullarından daha önemlidir. Nohut, mercimek ve fasulyede güvenli depolama için tane neminin genellikle yüzde 13-14'ün altında olması beklenir; bu değer ürüne ve iklime göre biraz değişir. Nemli gelen bir parti iyi bir depoda bile bozulmaya başlar. Ortam tarafında ise bağıl nemin sürekli yüksek seyretmesi ürünün havadan nem çekmesine yol açar. Yağmur almayan, zemini rutubet yapmayan kapalı bir depo şarttır. Teslim alırken nem ölçümü yaptırıp sonucu kayda geçirmek, ileride çıkabilecek bir anlaşmazlıkta elinizdeki en sağlam belge olur.
Sıcaklık ve havalandırma
Sıcaklık arttıkça böcekler daha hızlı çoğalır, tanenin kendi solunumu da artar. Serin bir depo aynı ürünü çok daha uzun süre korur. Yazın ısınan çatı altı ve güneş alan duvar dibi bakliyat için kötü yerlerdir. Havalandırma depodaki sıcak ve nemli havayı dışarı atar. Ancak dışarıdaki hava içeriden daha nemliyse pencere açmak işe yaramaz, zarar verir. Bu yüzden havalandırma, dış havanın serin ve kuru olduğu saatlerde yapılır. Gece ile gündüz arasında sıcaklık farkı büyük olan yerlerde çuval yüzeyinde yoğuşma görülebilir. Bu genellikle küfün ilk işaretidir.
Haşere kontrolü
Depolanan bakliyatın başlıca zararlıları tohum böcekleridir: fasulye tohum böceği, börülce tohum böceği ve mercimek tohum böceği bunların en bilinenleridir. Bir kısmı yumurtasını tarlada tanenin içine bırakır ve böcek depoda çıkar. Yani temiz görünen bir parti de risk taşıyabilir. Düzenli kontrol, temiz bir depo ve eski ürün artıklarının hemen kaldırılması ilk önlemdir. Kemirgenlere karşı tuzak kurulur, kapı ve pencereler kapatılır. Fümigasyon gerekiyorsa yalnızca lisanslı firmalar tarafından, kurallara uygun şekilde yapılmalıdır. Bakliyat kimyasal, gübre ya da kokulu ürünlerle aynı depoda tutulmaz, çünkü kokuyu kolay alır.
Palet, istif ve FIFO
Çuvallar ve big-bag'ler doğrudan zemine konmaz; palet üzerine, duvarla arada boşluk bırakılarak istiflenir. Bu boşluk havanın dolaşmasını sağlar ve kontrol için istiflerin arasında yürünebilmesine imkan verir. Her partinin geliş tarihi, menşei ve lot numarası istif üzerinde görünür şekilde işaretlenir. Çıkışlarda ilk giren ürün ilk çıkar (FIFO). Kulağa basit gelir ama yoğun dönemlerde kapıya en yakın palet yüklenir ve arkada kalan eski parti aylarca bekler. İstif planını baştan FIFO'ya göre kurmak, yani eski ürüne her zaman ulaşılabilmesini sağlamak bu sorunu çözer.
Çuval mı, big-bag mi
Toptan bakliyatta en yaygın ambalaj 25 ya da 50 kiloluk dokuma polipropilen çuvaldır. Çuval elle taşınabilir, küçük miktarlarda dağıtıma uygundur ve depoda daha esnek istiflenir. Big-bag ise genellikle 1 ton civarında ürün alır, forkliftle taşınır ve dolum ile boşaltmadaki işçiliği belirgin şekilde azaltır. Paketleme ya da işleme hattı olan bir alıcı için big-bag daha mantıklıdır. Buna karşılık big-bag'in içi tek bir kütledir: nem ya da böcek sorunu çıktığında etkilenen miktar büyük olur ve çuval çuval kontrol etmek mümkün değildir. Doğru seçim ürünün nerede ve nasıl kullanılacağına bağlıdır; MMS Agro'dan teklif isterken tercihinizi belirtmeniz yeterli.
